
Ελατε να δούμε με συντομία
την εκπληκτική διδασκαλία του
αγίου Γρηγορίου Νύσσης
για την δημιουργία του κόσμου,
που ομοιάζει κατά κάποιον τρόπο
με την θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης
με την διαφορά ότι την ερμηνεύει
μέσα από την ενέργεια του Θεού,
ότι, δηλαδή, ο Θεός
με την άκτιστη ενέργειά Του
δημιούργησε τον κόσμο .
Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης απορρίπτει,
όπως το κάνουν όλοι
οι άγιοι Πατέρες,
την αυτόματη δημιουργία του κόσμου,
γιατί όλα έγιναν
με την δημιουργική ενέργεια
του Θεού και προήλθαν
εκ του μη όντος.
Τα πάντα δημιουργήθηκαν
ουκ αυτομάτω τινί συντυχία,
κατά τινα άτακτον και τυχαίαν φοράν.
Εκτός από την αρχή της μη αυτομάτου
συντυχίας για την δημιουργία του κόσμου,
ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης
κάνει λόγο για την αθρόαν καταβολήν.
Έτσι εξηγεί τον λόγο του Μωϋσέως
εν αρχή εποίησεν ο Θεός
τον ουρανόν και την γήν.

Όταν ο Θεός ¨έδωσε εντολή¨
για την γένεση του κόσμου,
τότε αυτό το πύρ που επισκιαζόταν
από τα μόρια της ύλης επρόβαλε
και αμέσως
¨τώ φωτί τα πάντα περιηυγάζετο¨.
Έπειτα, μέσα σε όλη την κτίση
υπάρχει ο λόγος του Θεού.

Όταν ο Θεός είπε γεννηθήτω φώς,
ερμηνεύεται ότι αυτό αναφέρεται
εις τον εγκείμενον της κτίσεως λόγον.
Αυτός ο λόγος-ενέργεια που ενυπάρχει
σε όλα τα όντα χαρακτηρίζεται
από τον άγιο Γρηγόριο Νύσσης
οιωνεί σπερματική δύναμις.
Πρόκειται για την πρώτη ορμή του Θεού
προς δημιουργία, που υπήρχε δυνάμει
στην κτίση,
όχι όμως και ενεργεία,
διότι η γή ήταν ακόμη αόρατη
και ακατασκεύαστη.
Η αριστοτελική αρχή του
δυνάμει και ενεργεία
χρησιμοποιείται από
τον άγιο Γρηγόριο Νύσσης
για να ερμηνεύση
το πώς δημιουργήθηκε η κτίση.
Αυτή η σπερματική δύναμη στα όντα,
την οποία έβαλε ο Θεός,
ενεργοποιήθηκε με την δύναμη του λόγου Του.

Στην αρχή ο Θεός δημιούργησε
την άμορφη ύλη που δεν ήταν άκτιστη,
και στην συνέχεια με τον δημιουργικό Του
λόγο δημιούργησε τις ποιότητες
και έτσι δημιουργήθηκαν τα επί μέρους είδη.
Μ αυτήν την δύναμη και σοφία
που καταβλήθηκαν στην κτίση
για την τελείωση κάθε μορίου του κόσμου,
ειρμός τις αναγκαίος κατά τινα τάξιν
επηκολούθησεν.
Γράφει ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης ότι
όλα έχουν προκατανοηθή από
την σοφία του Θεού
Επομένως, ο κόσμος δημιουργήθηκε
από τον Θεό, με την άκτιστη δημιουργική
ενέργειά Του και μέσα σε όλη την κτίση
υπάρχει η άκτιστη ενέργεια Του ,
που ουσιοποιεί και ζωοποιεί την κτίση