ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ..ΤΗΝ ΕΧΕΙΣ Ή ΟΧΙ

 

Η ενσυναίσθηση μια θεμελιώδης ψυχική λειτουργία  μια προς τα έξω κίνηση του ψυχισμού,  να μεταβούμε στη θέση του άλλου και να κατανοήσουμε 

την ψυχική του κατάσταση, τα συναισθήματά και τις σκέψεις του.

Κατα τον Adler, μπορούμε 

να βλέπουμε 

με τα δικά τους μάτια, 

να ακούμε 

με τα δικά τους αυτιά και 

να νιώθουμε με τη δική τους καρδιά.

 Άτομα με ενσυναίσθηση 

βιώνουν  σωματικές εκδηλώσεις ανάλογα με το ερέθισμα 

π.χ. ένα σφίξιμο στο στομάχι,

 όταν κοκκινίζουμε ή δακρύζουμε κ.α.

Είναι μια πολυπαραγοντική έννοια 

ανθρώπινης σύνδεσης 

με γνωστικό, συναισθηματικό, συμπεριφορικό και ηθικό περιεχόμενο.

Αποτελεί μέρος της 

συναισθηματικής νοημοσύνης 

που ορίζεται ως η ικανότητα της αντίληψης, αξιολόγησης και έκφρασης τόσο των δικών μας συναισθημάτων όσο και των άλλων, 

να κάνουμε διακρίσεις μεταξύ τους και 

να χρησιμοποιούμε τις πληροφορίες για να καθοδηγούμε τη σκέψη και τις πράξεις μας. 

Αποτελεί βασικό στοιχείο στην επιδίωξη διαπροσωπικών σχέσεων.

Η σημασία της ενσυναίσθησης

Δημιουργία ισχυρών σχέσεων: 

Όταν είμαστε ενσυναισθητικοί, οι άλλοι νιώθουν κατανοητοί και εκτιμημένοι. Αυτό χτίζει εμπιστοσύνη και ενισχύει τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Επίλυση συγκρούσεων: 

Το να βλέπουμε τα πράγματα από τη σκοπιά του άλλου μας βοηθά να βρίσκουμε λύσεις που είναι δίκαιες και για τις δύο πλευρές.

Προώθηση της συνεργασίας: 

Σε ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι καταλαβαίνουν και συμμερίζονται τα συναισθήματα των άλλων, είναι πιθανό να συνεργαστούν πιο αποτελεσματικά.

Κοινωνική ευαισθησία: 

Μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση για τα κοινωνικά ζητήματα που μας κινητοποιεί να βοηθήσουμε τμήματα του συνόλου όταν το χρειάζονται.

Ψυχική υγεία: Μείωση του στρες και αίσθημα εκπλήρωσης.

Πως μπορείς να ξέρεις ότι έχεις ενσυναίσθηση

• Πολλοί άνθρωποι έχουν την τάση να σου λένε τα προβλήματά τους
• Είσαι άνθρωπος που δίνει και μερικές φορές δίνεις πάρα πολλά
• Το βρίσκεις δύσκολο να μη σε νοιάζει για τους άλλους και συχνά δείχνεις περιέργεια να μάθεις για αυτούς
• Δεν τα πας καλά σε πολυσύχναστα μέρη. Εάν μπορείς εύκολα να αισθανθείς πώς νιώθουν οι άλλοι, πιθανότατα θα δυσκολευτείς να διαχειριστείς τον συναισθηματικό «θόρυβο» από ένα πλήθος για μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Φορτίζεις μπαταρίες και βρίσκεις ανακούφιση στη φύση
• Διάκριση ενσυναίσθησης από συμπόνια

Αν και έχουν ομοιότητα, υπάρχει διάκριση μεταξύ της ενσυναίσθησης και της συμπόνιας, δύο όροι που συχνά ταυτίζονται. 

Η συμπόνια αναφέρεται στο ενδιαφέρον ή τη λύπη που αισθανόμαστε για κάποιον που υποφέρει και επιπλέον περιλαμβάνει την πρόθεση να βοηθήσουμε. 

Σημαίνει δηλαδή, να αφουγκραζόμαστε τις ανάγκες του, να αναγνωρίζουμε πότε πρέπει να μιλήσουμε και πότε όχι και κυρίως να είμαστε παρόντες συναισθηματικά και νοητικά.

Η συμπόνια ουσιαστικά είναι πιο σύνθετη και εσκεμμένη ιδιότητα καθώς χρειάζεται ένα μέρος μας να δράσει πλέον για να βοηθήσει τον άνθρωπο που έχουμε συναισθανθεί. Αν πετύχουμε κάτι τέτοιο, είναι πολύ πιθανό να νιώσουμε καλά, ένα αίσθημα ανταμοιβής.

Έλλειψη ενσυναίσθησης

Μια ενδιαφέρουσα έρευνα που δημοσιεύτηκε στην Αμερικανική Ένωση Ψυχολογίας στόχευσε στο να εξερευνήσει γιατί υπάρχει έλλειψη ενσυναίσθησης στους ανθρώπους σε διάφορες περιστάσεις. 

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι λόγοι που φαίνεται να μην υπάρχει έχουν να κάνουν με το τίμημα που αυτή προϋποθέτει. 

Ορισμένοι νιώθουν συναισθήματα άγχους, ανασφάλειας και εκνευρισμού αν τους ζητείται να δείξουν ενσυναίσθηση. 

Στην έρευνα διαπιστώθηκε επιπλέον ότι οι άνθρωποι δε θέλουν να κάνουν τη νοητική προσπάθεια να κατανοήσουν τους άλλους, ακόμη και όταν πρόκειται για θετικά συναισθήματα. 

Φαίνεται ότι η ψυχική οικονομία του οργανισμού προϋποθέτει όσο το δυνατόν λιγότερες κινήσεις που δεν αφορούν τον ίδιο ή τον περιορισμό των κινήσεων που έχει εκτιμήσει κάπως ως απειλητικές ή απαιτητικές, καθιστώντας την ενσυναισθηση μια δύσβατη πορεία με συνδυασμό δυσφορικών και ευχάριστων συναισθημάτων και όχι μια εύκολη ή δεδομένη διεργασία, όπως θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει. 

Αυτή όμως η πορεία οδηγεί στην απεμπόληση των επιφανειακών συναισθηματικών δεσμών και την εγκαθίδρυση υγιών και στερεών σχέσεων. 

Το ερώτημα είναι αν είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε το προαναφερθέν τίμημα.

Υπάρχουν ανθρωποι χωρις ενσυναίσθηση; 

Ναι και αυτοί συνήθως έχουν προσωπικότητες με αντικοινωνικά (ψυχοπάθεια) ή/και ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά (ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας).  

Από την άλλη αυτό δεν είναι καθολικό, καθώς μελέτη αποφαίνεται ότι άτομα με τα παραπάνω χαρακτηριστικά μπορεί να τη διαθέτουν σε κάποιο βαθμό, τη χρησιμοποιούν όμως ώστε να χειραγωγήσουν.

Τι γίνεται με την υπερβολική ενσυναίσθηση;

Η ενσυναίσθηση θεωρείται γενικά ένα θετικό χαρακτηριστικό που επιτρέπει στους ανθρώπους να συνδέονται με τους άλλους συναισθηματικά, να κατανοούν τις προοπτικές τους και να ανταποκρίνονται με συμπόνια.

 Ωστόσο όπως κάθε χαρακτηριστικό, 

αν την έχουμε σε υπερβολικό βαθμό ενδέχεται να μας δημιουργεί προβλήματα. 

Πρόκειται για καταστάσεις όπου δίνουμε συνεχώς και αποκλειστικά βάρος στο τι νιώθουν και σκέφτονται οι άλλοι, αγνοώντας τελείως τον εαυτό μας. 

Συχνά αυτό έχει συνέπειες που απορρέουν από την έλλειψη φροντίδας βασικών μας αναγκών ως και συμπτώματα ψυχικής υγείας. Ας δούμε κάποια παραδείγματα:

• Συναισθηματική εξάντληση: Η συνεχής απορρόφηση από τα συναισθήματα των άλλων μπορεί να είναι εξαντλητική επηρεάζοντας τη φυσιολογική μας λειτουργία.
• Δυσκολία στον καθορισμό ορίων: Τα υπερβολικά ενσυναισθητικά άτομα μπορεί να δυσκολεύονται να θέσουν όρια, καθώς μπορεί να αισθάνονται υποχρεωμένοι να βοηθούν συνεχώς τους άλλους ή να αναλαμβάνουν τα προβλήματά τους ως δικά τους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εξουθένωση και παραμέληση των προσωπικών αναγκών.
• Ευπάθεια στη συναισθηματική χειραγώγηση: Επίσης μπορεί να είναι πιο ευάλωτα στη χειραγώγηση ή την εκμετάλλευση από άλλους που εκμεταλλεύονται τη συμπόνια και την προθυμία τους να βοηθήσουν.
• Δυσκολία στη λήψη δύσκολων αποφάσεων: Ενίοτε η διαρκής ενασχόληση με τα συναισθήματα των άλλων μπορεί να θολώσει την κρίση μας, επηρεάζοντας την αντικειμενικότητά μας στη λήψη δύσκολων αποφάσεων.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτά τα πιθανά μειονεκτήματα της υπερβολικής ενσυναίσθησης δεν μειώνουν την αξία της. 

Παραμένει ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση σχέσεων, την προώθηση της κατανόησης και την προώθηση της ευγένειας και της συμπόνιας στην κοινωνία. 

Το κλειδί έγκειται στην επίτευξη μιας υγιούς ισορροπίας – όπου η ενσυναίσθηση ενισχύει τις αλληλεπιδράσεις και τις σχέσεις σας χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τη δική σας ευημερία ή την ικανότητά σας να λαμβάνετε ορθές αποφάσεις.

Έτσι, ενώ μπορείς να βοηθήσεις κάποιον να νιώσει καλύτερα, είναι φυσιολογικό και όχι ένδειξη υπερβολικού εγωισμού ή ναρκισσισμού να οριοθετείς το τι και πόσο μπορείς να δίνεις.

Ενσυναίσθηση στη θεραπεία

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανάγκης για μια ισορροπημένη ενσυναίσθηση αποτελεί η λειτουργία της ως θεραπευτική ιδιότητα.

Είναι η ικανότητα του θεραπευτή να μπορεί να εστιάζει εις βάθος στον θεραπευόμενο νιώθοντας τη συναισθηματική του δυσφορία, παντρεύοντας την με την τήρηση ενός θεραπευτικού πλάνου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι 

η ενσυναίσθηση είναι ίσως ένα από τα πιο απαραίτητα στοιχεία για την εδραίωση μιας καλής ψυχοθεραπευτικής σχέσης και της θεραπευτικής αλλαγής. 

Σύμφωνα με έρευνες, η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης είναι ο πιο ισχυρός προγνωστικός παράγοντας για την πρόβλεψη του θεραπευτικού αποτελέσματος.

Από τη μεριά του θεραπευόμενου είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι 

η εκμάθηση και καλλιέργεια ενσυναίσθησης μέσω της ψυχοθεραπείας είναι εφικτή, βελτιώνοντας τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις του με τους ανθρώπους και συνακόλουθα με τον ψυχοθεραπευτή.

Πως χτίζεται ενσυναίσθηση

Η καλλιεργεια ενσυναίσθησης δεν είναι εφικτή αν δεν υπάρχει η σχετική επιθυμία. Από εκεί και πέρα η πίστη ότι είναι μια δεξιότητα που μπορεί να μαθευτεί, αντί για ένα σταθερό χαρακτηριστικό, μπορεί να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να μπουν στην προσπάθεια . 

Να θυμάστε ότι μπορεί να απαιτεί χρόνο, εξάσκηση και υπομονή.